Câu cá giải trí ở An Phú Đông có hai kiểu: câu ở hồ câu dịch vụ (ao nuôi thả cá, có chỗ ngồi mái che, trả tiền theo giờ hoặc theo cân cá câu được) và câu ở bờ sông, bờ rạch (miễn phí nhưng cá ít, phải hiểu con nước, và phải xin phép nếu bờ là đất của nhà dân). Người mới hoặc đi cùng trẻ con nên bắt đầu ở hồ câu; người thích thử thách thì câu bờ sông theo giờ nước.
Bài này không giới thiệu hồ câu cụ thể vì cơ sở thay đổi theo thời gian. Nó giúp bạn chọn kiểu câu, chuẩn bị đồ nghề cơ bản và tránh những sai lầm thường gặp ở vùng ven sông của phường An Phú Đông mới (An Phú Đông và Thạnh Lộc cũ).
Hồ câu dịch vụ: kiểu câu phổ biến nhất
Ở vùng ven đô phía bắc thành phố, trong đó có bán đảo An Phú Đông, nhiều ao vườn cũ được chủ đất chuyển thành hồ câu dịch vụ: ao được nạo vét, thả cá nuôi, dựng mái che dọc bờ, kê ghế, có quán nước đi kèm. Khách đến trả tiền rồi câu.
Cách tính tiền thường gặp có hai kiểu: trả theo giờ hoặc theo suất, cá câu được thả lại hoặc mua lại theo giá; hoặc vào câu miễn phí hay giá thấp rồi trả tiền theo ký cá câu được. Mỗi hồ một luật, có hồ không cho mang cá về, có hồ cấm loại mồi nào đó. Hỏi rõ trước khi ngồi.
Cá ở hồ câu dịch vụ thường là cá nuôi phổ biến như rô phi, chép, chim trắng, tra, có khi có cá lóc. Cá được thả với mật độ đủ để khách câu được, nên hợp với người mới, trẻ con, và người muốn thư giãn hơn là săn cá.
Ưu điểm: có mái che, chỗ ngồi chắc, an toàn, có nước uống, nhà vệ sinh, có người hướng dẫn. Nhược điểm: đông vào cuối tuần, ồn, và với người thích câu tự nhiên thì thiếu thử thách.
Vì hồ câu thường nằm sâu trong đường vườn, nên hỏi trước đường vào, chỗ gửi xe, và giờ hồ nghỉ giữa trưa nếu có. Mùa triều cường cuối năm, hồ ở vùng thấp có thể tạm đóng.
Câu ở bờ sông, bờ rạch: tự do nhưng cần hiểu nước
Sông Sài Gòn và sông Vàm Thuật quanh bán đảo, cùng các kênh rạch nhỏ, vẫn có cá tự nhiên. Người câu thường gặp cá rô phi, cá lóc, cá bống, cá chốt, cá trê; thỉnh thoảng có cá lớn hơn. Cá sông ít và thất thường hơn cá hồ, câu cả buổi không được con nào là chuyện bình thường.
Nước ở đây chịu ảnh hưởng thuỷ triều: mỗi ngày nước lên xuống, dòng chảy đổi chiều. Kinh nghiệm chung của người câu sông vùng triều là cá hay ăn mồi vào lúc nước bắt đầu lên hoặc bắt đầu ròng, khi dòng chảy mang thức ăn tới; lúc nước đứng, cá ít ăn hơn. Hỏi người dân giờ nước lớn hôm đó, hoặc tra bảng thuỷ triều.
Chỗ câu tốt thường là nơi có dòng chảy chậm lại: khúc quanh, đầu vàm nơi rạch đổ ra sông, gần chân cầu, gần bụi dừa nước. Nhưng đây cũng là những chỗ bờ dễ sụt, bùn lún. Ngồi trên bờ chắc, không xuống bãi bùn.
Phần lớn bờ rạch, bờ sông trong xóm là đất của các nhà. Muốn ngồi câu, hỏi chủ nhà. Phần lớn người dân vui vẻ cho phép nếu bạn lịch sự, ngồi yên và mang rác về.
So sánh hồ câu dịch vụ và câu bờ sông
Bảng dưới giúp chọn kiểu câu phù hợp với mục đích và người đi cùng.
| Tiêu chí | Hồ câu dịch vụ | Bờ sông, bờ rạch |
|---|---|---|
| Khả năng câu được cá | Cao | Thấp, thất thường |
| Chi phí | Có tính phí theo luật từng hồ | Không phí, tốn mồi và công |
| An toàn | Bờ chắc, có mái che | Bờ đất có thể sụt, bùn lún, không lan can |
| Hợp với trẻ em | Hợp, có người lớn trông | Không khuyến khích với trẻ nhỏ |
| Tiện nghi | Nước uống, nhà vệ sinh, chỗ ngồi | Hầu như không có |
| Cần hiểu con nước | Không | Có, quyết định nhiều |
| Xin phép | Trả tiền là được câu | Hỏi chủ đất nếu bờ thuộc nhà dân |
Nhiều người bắt đầu ở hồ câu để làm quen đồ nghề và kỹ thuật, rồi mới thử câu bờ sông khi đã quen.
Một kiểu trung gian là câu ở bờ rạch trong vườn của người quen hoặc của quán vườn ven sông có cho khách câu. Bờ thường đã được gia cố, chủ đất biết chỗ nào sâu, chỗ nào có cá, lại có chỗ ngồi uống nước khi cá không ăn.
Đồ nghề cơ bản cho người mới
Không cần đồ đắt tiền để câu giải trí. Bộ đồ cơ bản gồm:
- Cần câu: cần tay cho hồ câu, cần có máy cho câu bờ sông khi cần quăng xa. Hồ câu dịch vụ thường cho thuê cần, người mới nên thuê vài lần trước khi mua.
- Dây, lưỡi, phao, chì: chọn theo cỡ cá dự kiến; hỏi người bán đồ câu hoặc chủ hồ.
- Mồi: trùn (giun), cám trộn, mồi thơm cho cá rô phi, chép; mồi sống như tép, cá nhỏ cho cá lóc. Một số hồ quy định loại mồi.
- Vợt, giỏ hoặc thùng giữ cá nếu định mang cá về.
- Ghế xếp thấp, mũ, áo chống nắng, thuốc chống muỗi cho câu bờ sông.
- Khăn, nước rửa tay vì tay dính mồi, nhớt cá.
- Túi rác để mang dây câu đứt, hộp mồi, chai nước về.
Dây câu đứt bỏ lại bờ sông là mối nguy cho chim, cá và cho người đi qua. Gom lại mang về là việc tối thiểu của người câu, ở hồ dịch vụ cũng như ở bờ sông.
Những điều không được làm
Câu cá giải trí bằng cần là hình thức phổ biến và ít bị hạn chế. Nhưng có những cách bắt cá bị pháp luật nghiêm cấm vì huỷ diệt nguồn lợi: dùng xung điện (kích điện), chất nổ, hoá chất độc. Không làm, và nếu thấy người khác làm thì có thể báo chính quyền địa phương.
Không câu trong ao, hồ của nhà dân khi chưa xin phép; đó là tài sản của họ. Không câu ở khu vực có biển cấm, gần các công trình như trạm bơm, cống điều tiết, chân cầu nơi có quy định cấm dừng đỗ.
Không câu từ mặt cầu: nguy hiểm vì xe chạy, và lưỡi câu quăng có thể trúng người đi đường.
Quy định về khai thác thuỷ sản có thể thay đổi; nếu bạn định câu thường xuyên ở một khu vực hoặc dùng ngư cụ khác ngoài cần câu, nên hỏi UBND phường hoặc cơ quan quản lý thuỷ sản về quy định hiện hành.
Cuối cùng là chuyện ứng xử: không tranh chỗ, không quăng cần cắt ngang dây của người đang câu cạnh mình, không nói lớn làm cá sợ. Ở hồ câu dịch vụ, luật bất thành văn là ai đến trước ngồi trước, và người câu lâu năm rất để ý chuyện này.
Cá câu được: ăn hay thả
Cá câu ở hồ dịch vụ là cá nuôi, ăn được bình thường nếu hồ được quản lý tốt. Hỏi chủ hồ về nguồn nước và cách nuôi nếu bạn định mang về nấu.
Cá câu ở sông, rạch trong khu đô thị thì nên cân nhắc. Kênh rạch nhận nước thải sinh hoạt; cá sống ở nước ô nhiễm có thể tích tụ chất bẩn. Cá ở sông lớn có thuỷ triều thay nước hằng ngày thường ổn hơn cá ở rạch nhỏ, mương tù. Nếu ăn, làm sạch kỹ, nấu chín kỹ, không ăn gỏi cá sống.
Nhiều người câu giải trí chọn thả cá lại, nhất là cá nhỏ. Thả nhẹ nhàng, gỡ lưỡi bằng tay ướt, thả cá xuống nước nhanh để cá sống.
Với cá lóc, cá trê câu được ở hồ dịch vụ muốn mang về, nhờ chủ hồ làm sạch nếu có dịch vụ, hoặc mang thùng có nước để giữ cá sống tới nhà. Cá chết để lâu trong túi ni lông giữa trời nóng sẽ mất ngon và nhanh hỏng.
Đừng thả cá mua từ chợ hay cá cảnh xuống sông rạch với ý tốt "phóng sinh"; cá lạ có thể là loài ngoại lai, gây hại cho cá bản địa.
Câu cá theo mùa trong năm
Mùa khô, khoảng tháng mười hai tới tháng tư, là mùa câu dễ chịu: ít mưa, bờ khô, ngồi được lâu. Nước sông trong hơn, cá ăn mồi kén hơn; người câu bờ sông thường câu sáng sớm hoặc chiều mát. Ở hồ câu dịch vụ, giữa trưa mùa khô rất nóng dù có mái che, nên mang quạt cầm tay và nước.
Đầu mùa mưa, khi nước mưa đổ xuống làm mương, rạch dâng và đục, cá đồng tự nhiên thường hoạt động mạnh hơn, đi kiếm ăn ở chỗ nước mới. Đây là mùa người câu cá lóc, cá rô ở rạch nội đồng chờ đợi. Nhưng mưa dông chiều cũng nhiều; khi có sấm chớp, thu cần ngay, vì cần câu dài, nhất là cần carbon, dẫn điện và người ngồi bờ nước trống là mục tiêu dễ bị sét.
Các tháng cuối năm, mùa triều cường, nước sông lên cao, tràn bờ thấp. Câu bờ sông những ngày này phải chọn chỗ ngồi cao hơn mức nước lớn, và để ý nước lên nhanh vào chiều tối. Hồ câu ở vùng trũng có thể bị nước tràn, chủ hồ thường phải đắp bờ, có khi tạm nghỉ.
Câu cá cùng trẻ em
Câu cá là cách tốt để trẻ con rời màn hình, học kiên nhẫn và quan sát thiên nhiên. Hồ câu dịch vụ là chỗ phù hợp nhất cho trẻ: bờ chắc, có mái che, cá nhiều nên trẻ không chán.
Người lớn luôn ngồi cạnh trẻ, không để trẻ tự đi quanh bờ ao. Dạy trẻ cầm cần, cách giật cần, cách gỡ cá an toàn. Lưỡi câu sắc, có ngạnh; cẩn thận khi trẻ quăng cần, để mọi người xung quanh đứng xa.
Mặc áo dài tay, đội mũ, xịt thuốc chống muỗi cho trẻ. Mang đồ ăn nhẹ, nước uống. Một buổi câu với trẻ nhỏ nên giới hạn khoảng một, hai tiếng.
Không đưa trẻ nhỏ câu ở bờ sông, bờ rạch không có lan can. Những tai nạn đuối nước ở sông rạch vùng ven đô thường xảy ra với trẻ em đi câu, đi chơi gần bờ mà không có người lớn.
Một gợi ý để buổi câu thành bài học: cho trẻ quan sát con cá câu được, gọi tên loài, xem vây, mang, rồi tự tay thả lại. Trẻ nhớ những buổi như vậy lâu hơn mọi tấm ảnh check-in, và học được cách đối xử nhẹ nhàng với con vật.
Câu hỏi thường gặp
Ở An Phú Đông có hồ câu cá dịch vụ không?
Vùng ven đô phía bắc thành phố, trong đó có bán đảo An Phú Đông, có các hồ câu dịch vụ do chủ đất mở trên ao vườn cũ. Cơ sở thay đổi theo thời gian, nên hỏi người dân hoặc tìm trên bản đồ, gọi hỏi trước về giờ mở, cách tính tiền và luật câu.
Câu cá ở sông Sài Gòn có cần xin phép không?
Câu cá giải trí bằng cần câu là hình thức phổ biến. Nhưng nếu bờ sông là đất của nhà dân thì phải xin phép chủ đất. Các cách bắt cá huỷ diệt như kích điện, chất nổ, hoá chất bị nghiêm cấm. Nếu câu thường xuyên hoặc dùng ngư cụ khác, hỏi phường về quy định hiện hành.
Câu cá sông nên câu giờ nào?
Kinh nghiệm chung của người câu sông vùng triều là cá hay ăn khi nước bắt đầu lên hoặc bắt đầu ròng, khi có dòng chảy. Lúc nước đứng cá ít ăn. Sáng sớm và chiều mát cũng dễ chịu hơn cho người câu. Hỏi người dân giờ nước lớn hôm đó.
Cá câu ở rạch trong khu dân cư có ăn được không?
Nên cân nhắc. Kênh rạch trong khu đô thị nhận nước thải sinh hoạt, cá có thể tích tụ chất bẩn. Cá ở sông lớn có thuỷ triều thay nước thường ổn hơn cá ở mương tù. Nếu ăn, làm sạch và nấu chín kỹ; nhiều người chọn thả cá lại.
Cho trẻ em đi câu cần lưu ý gì?
Chọn hồ câu dịch vụ có bờ chắc, mái che. Người lớn luôn ngồi cạnh trẻ, cẩn thận lưỡi câu sắc khi quăng cần. Mặc đồ chống nắng, chống muỗi, giới hạn một hai tiếng. Không đưa trẻ nhỏ câu ở bờ sông, bờ rạch không có lan can.