Chi phí sinh hoạt ở An Phú Đông không thể quy về một con số chung, vì mỗi gia đình ở một kiểu nhà, đi làm một hướng, có con ở độ tuổi khác nhau. Điều nói chắc được là cơ cấu: tiền nhà, ăn uống, đi lại, học hành của con, điện nước và các khoản theo mùa. So với ở nội thành, gia đình ở bán đảo thường bớt được ở tiền nhà và tốn thêm ở đi lại, xăng xe, thời gian, cộng thêm vài khoản riêng của vùng ven sông.
Bài này không nêu giá cụ thể; mọi con số xuất hiện đều là ví dụ giả định để minh hoạ cách tính. Mục đích là giúp bạn tự liệt kê đủ các khoản, ước lượng theo hoàn cảnh nhà mình, rồi điều chỉnh sau vài tháng sống thật ở phường An Phú Đông mới.
Các nhóm chi phí của một gia đình ở bán đảo
Bảng dưới liệt kê các nhóm chi chính và điểm khác so với ở nội thành. Hãy dùng như một danh sách kiểm, không phải bảng giá.
| Nhóm chi | Gồm những gì | Điểm riêng khi ở An Phú Đông |
|---|---|---|
| Nhà ở | Tiền thuê hoặc trả góp, phí quản lý nếu có, sửa chữa | Thường rộng hơn với cùng mức chi; nhà thấp nền tốn thêm sửa chữa sau mùa triều |
| Ăn uống | Chợ, siêu thị, ăn ngoài, ăn ở trường của con | Chợ sáng ven vùng có rau cá địa phương; người đi làm xa hay phải ăn ngoài nhiều hơn |
| Đi lại | Xăng, bảo dưỡng xe, gửi xe, xe công nghệ | Quãng đường dài hơn, xe máy hao mòn nhanh hơn, mùa triều có chi phí sửa xe ngập |
| Điện, nước, internet, rác | Hoá đơn hằng tháng, phí thu gom rác | Nhà rộng dùng nhiều điện hơn; nhà ẩm có thể cần máy hút ẩm |
| Con cái | Học phí, ăn bán trú, học thêm, đồng phục, đưa đón | Giữ trẻ muộn hoặc người đón thuê khi bố mẹ đi làm xa |
| Sức khoẻ | Bảo hiểm y tế, thuốc men, khám ngoài bảo hiểm | Chi phí đi lại tới bệnh viện tuyến trên |
| Hiếu hỉ, quan hệ xóm | Đám cưới, đám giỗ, thăm ốm | Xóm cũ trên bán đảo giữ nếp mời cả xóm, khoản này không nhỏ |
| Dự phòng | Quỹ khẩn cấp, sửa chữa lớn | Nên có phần riêng cho thiệt hại do triều cường, mưa bão |
Tám nhóm này bao gần hết chi tiêu của một gia đình bình thường. Gia đình nào bỏ sót một nhóm, thường là nhóm hiếu hỉ hoặc dự phòng, sẽ thấy cuối tháng hụt mà không rõ vì sao.
Tiền nhà: khoản lớn nhất và là lý do nhiều người chọn bán đảo
Lý do phổ biến khiến gia đình trẻ dọn về An Phú Đông là với cùng một khoản chi cho nhà, họ có được chỗ ở rộng hơn so với các phường lõi. Nhưng con số trên hợp đồng thuê hay khoản trả góp hằng tháng chưa phải toàn bộ chi phí nhà ở. Nhà ở vùng triều cường có thể cần nâng ổ điện, làm tấm chắn cửa, sơn lại chân tường sau mùa nước; nhà vườn cũ có thể cần sửa mái, chống mối.
Khi so sánh hai chỗ ở, hãy cộng thêm chi phí phát sinh hằng năm ước tính vào tiền nhà. Ví dụ giả định: căn A rẻ hơn căn B một khoản nhỏ mỗi tháng, nhưng căn A ngập mỗi mùa triều, năm nào cũng tốn sửa xe, sửa tủ, sơn tường; cộng lại, căn A có thể không còn rẻ hơn.
Với người mua nhà trả góp, ngoài khoản trả hằng tháng, nên tính cả các khoản một lần như sửa chữa trước khi vào ở, nội thất, và một quỹ cho biến động lãi suất. Phần giấy tờ, quy hoạch thuộc chủ đề nhà ở riêng; ở đây chỉ nhắc rằng ngân sách nhà không nên chiếm quá phần lớn thu nhập để còn chỗ cho các khoản khác.
Đi lại: khoản dễ bị đánh giá thấp nhất
Gia đình dọn từ nội thành ra thường tính tiền nhà rất kỹ nhưng lại ước lượng tiền đi lại theo cảm giác. Quãng đường đi làm dài hơn nghĩa là tốn xăng hơn, xe nhanh hao mòn hơn, thay nhớt, thay lốp, bảo dưỡng thường xuyên hơn. Mùa triều cường, một lần xe chết máy vì lội nước có thể tốn tương đương nhiều tuần tiền xăng.
Cách ước lượng đơn giản: ghi lại số cây số mỗi người đi trong một tuần làm việc bình thường, nhân lên cả tháng; cộng chi phí xăng hoặc sạc điện theo mức tiêu hao của xe; cộng thêm một phần bảo dưỡng chia đều theo tháng. Nếu dùng xe công nghệ cho con hoặc người già, cộng riêng.
Còn một chi phí không trả bằng tiền mà bằng thời gian: giờ ngồi trên xe. Khi cân nhắc chỗ ở hay chỗ làm, nhiều gia đình quy thời gian ra tiền để so sánh, ví dụ giả định mỗi giờ làm thêm được bao nhiêu, rồi xem quãng đường thêm "tốn" bao nhiêu mỗi tháng. Con số này thường làm người ta giật mình.
Gia đình có cả ô tô nên tính thêm chỗ đậu: nhà trong hẻm nhỏ không vào được thì phải thuê chỗ gửi qua đêm ở bãi gần nhà, cộng phí đậu xe ở chỗ làm. Đây là khoản cố định hằng tháng, đáng đưa vào bảng so sánh ngay từ lúc chọn nhà chứ không phải sau khi đã mua xe.
Ăn uống: chợ sáng, nấu nhà và ăn ngoài
Ăn uống là khoản linh hoạt nhất. Gia đình đi chợ sáng, nấu ăn ở nhà, mua rau cá ở chợ quanh vùng thường giữ được khoản này ổn định. Gia đình mà bố mẹ cùng đi làm xa, về muộn, hay mua đồ ăn sẵn hoặc ăn ngoài, khoản này tăng nhanh mà không nhận ra.
Một cách kiểm soát hiệu quả là nấu nhiều vào cuối tuần, chia hộp cấp đông cho các tối trong tuần. Cách này vừa tiết kiệm vừa giúp bữa tối không phụ thuộc vào giờ về. Đồ khô như gạo, dầu ăn, nước mắm, mì mua theo tháng ở siêu thị hoặc đại lý thường đỡ hơn mua lẻ ở tạp hoá.
Đừng quên tiền ăn của con ở trường bán trú, sữa, đồ ăn vặt, tiền cà phê sáng của người lớn. Các khoản nhỏ này cộng lại thường lớn hơn người ta nghĩ, và là phần đầu tiên nên ghi chép khi muốn biết tiền đi đâu.
Gia đình còn giữ mảnh vườn nhỏ hay có ông bà ở xóm cũ đôi khi được cho rau, trái, cá đồng theo mùa. Đó là nét dễ chịu của vùng ven, nhưng đừng tính vào ngân sách như một nguồn cố định; hãy coi là phần thưởng, và nhớ đáp lễ khi có dịp.
Con cái: khoản tăng dần theo tuổi
Với gia đình trẻ, chi phí cho con thay đổi mạnh theo từng giai đoạn. Lúc con còn nhỏ, khoản lớn là gửi trẻ, sữa, tã, khám bệnh. Khi con vào tiểu học, học phí công lập không phải gánh nặng chính mà là bán trú, học thêm, đồ dùng, và nhất là chi phí đưa đón nếu bố mẹ đi làm xa phải thuê người đón hoặc gửi giữ trẻ muộn.
Lên trung học, chi phí học thêm, ngoại ngữ, thiết bị học tập tăng; con lớn tự đi học thì tốn thêm xe đạp điện, xe máy điện, tiền gửi xe. Nếu gia đình chọn trường ở xa bán đảo, chi phí đi lại cho con có khi ngang ngửa học phí.
Một cách lập kế hoạch là ước tính chi phí cho con theo từng năm sắp tới, ví dụ giả định năm nay mầm non, hai năm nữa vào lớp một, rồi để dành dần cho các mốc chuyển cấp. Các mốc này dễ dự đoán, nên không có lý do để bị bất ngờ.
Những khoản theo mùa riêng của vùng ven sông
Mùa triều cường cuối năm. Sửa xe do ngập, thay đồ hỏng, mua bao cát, tấm chắn cửa, thuê thợ thông cống. Nhà nền cao gần như không tốn, nhà nền thấp có thể tốn đáng kể.
Mùa mưa. Áo mưa, giày dép mau hỏng, thuốc men khi trẻ ốm, chi phí phòng muỗi; nhà ẩm có thể cần máy hút ẩm, tiền điện tăng.
Mùa nắng nóng. Tiền điện tăng mạnh vì máy lạnh, quạt, tủ đông; nhà mái tôn cũ nóng hơn nên càng tốn.
Mùa tựu trường. Học phí, đồng phục, sách vở, đóng góp đầu năm dồn vào tháng tám, tháng chín.
Tết. Quà biếu, lì xì, mua sắm, về quê; xóm cũ có nhiều đám tiệc dịp cuối năm.
Cách làm phẳng các mùa. Ghi các khoản theo mùa vào một tờ lịch năm, chia tổng ước tính cho mười hai tháng và trích đều mỗi tháng vào một tài khoản riêng. Khi tới mùa, tiền đã có sẵn, ngân sách tháng đó không bị vỡ.
Tự lập ngân sách tháng: bảy bước cho gia đình mới về
Thay vì dò hỏi "sống ở đây tốn bao nhiêu", hãy tự làm ra con số của nhà mình theo các bước sau.
- Ghi lại tổng thu nhập ổn định hằng tháng của cả nhà (không tính thưởng, làm thêm thất thường).
- Liệt kê các khoản cố định: tiền nhà, học phí, bảo hiểm, trả góp, internet.
- Ghi chép toàn bộ chi tiêu trong hai tháng đầu, kể cả khoản nhỏ; dùng ứng dụng hoặc sổ tay đều được.
- Xếp các khoản vào tám nhóm ở bảng trên, xem nhóm nào lớn bất thường.
- Đặt mức trần cho các nhóm linh hoạt như ăn ngoài, mua sắm, giải trí.
- Trích một phần cố định mỗi tháng vào quỹ dự phòng trước khi tiêu, không phải tiêu xong mới để dành.
- Sau sáu tháng, xem lại toàn bộ, nhất là sau mùa mưa và mùa triều đầu tiên, để điều chỉnh.
Sau một năm, bạn sẽ có ngân sách sát với đời sống thật ở An Phú Đông, chính xác hơn mọi con số trung bình trên mạng.
Quỹ dự phòng: vì sao gia đình ở bán đảo nên có phần riêng
Mọi gia đình đều nên có quỹ khẩn cấp đủ trang trải vài tháng chi tiêu thiết yếu. Với gia đình ở vùng ven sông, nên tách thêm một phần nhỏ cho thiệt hại do nước: sửa xe, thay đồ điện, sửa nhà sau mùa triều. Phần này dùng hằng năm, nên coi như chi phí thường xuyên chia nhỏ theo tháng, không phải chuyện bất ngờ.
Một số gia đình mua bảo hiểm tài sản cho nhà ở và xe; khi mua, đọc kỹ điều khoản về thiệt hại do ngập nước, triều cường, vì nhiều hợp đồng loại trừ hoặc giới hạn. Hỏi rõ trước khi ký, không dựa vào lời tư vấn miệng.
Cuối cùng, chi phí sinh hoạt không chỉ là tiền. Gia đình ở bán đảo đổi một phần thời gian và sự tiện lợi để lấy không gian, sự yên tĩnh. Ngân sách tốt là ngân sách khiến cả nhà thấy sự đổi chác ấy đáng, chứ không phải ngân sách thấp nhất.
Câu hỏi thường gặp
Sống ở An Phú Đông có rẻ hơn ở nội thành không?
Thường rẻ hơn ở tiền nhà khi so cùng diện tích, nhưng tốn hơn ở đi lại và có vài khoản riêng theo mùa triều. Tổng chi phí rẻ hơn hay không phụ thuộc chỗ làm, kiểu nhà và số người trong gia đình. Cách chắc nhất là tự ghi chép vài tháng đầu.
Có nên tính chi phí đi lại vào khi chọn nhà?
Nên. Hãy cộng tiền xăng, bảo dưỡng xe, xe công nghệ và quy đổi cả thời gian trên đường. Một căn nhà rẻ hơn nhưng xa chỗ làm hơn có thể làm tổng chi phí cao hơn, chưa kể ảnh hưởng tới sức khoẻ và thời gian cho gia đình.
Chi phí hiếu hỉ ở xóm cũ có nhiều không?
Ở các xóm gốc trên bán đảo, nếp mời hàng xóm dự đám cưới, đám giỗ vẫn còn. Mức mừng tuỳ quan hệ và khả năng, không ai bắt buộc. Người mới về nên trích một khoản nhỏ mỗi tháng cho nhóm này để không bị động.
Có cần mua máy hút ẩm khi ở gần sông?
Không bắt buộc. Nhà thoáng, mở cửa vào ngày nắng thường đủ. Nhà kín, phòng ngủ ẩm mốc, có người bị dị ứng, hen thì máy hút ẩm có thể giúp, nhưng sẽ tăng tiền điện. Thử thông gió và hút ẩm bằng gói trước khi mua máy.
Làm sao để chi phí mùa triều cường không bị đột biến?
Chuẩn bị trước mùa: nâng ổ điện, kê đồ, làm tấm chắn cửa, chọn chỗ gửi xe cao. Chi một lần cho các việc này thường rẻ hơn nhiều so với sửa chữa mỗi năm. Trích quỹ nhỏ hằng tháng cho mùa triều.
Ứng dụng nào nên dùng để ghi chép chi tiêu?
Ứng dụng nào cũng được, kể cả bảng tính hay sổ tay giấy. Quan trọng là ghi đều đặn và phân loại theo nhóm. Nhiều gia đình ghi chung trong một nhóm tin nhắn để cả hai vợ chồng cùng thấy.