Đi bộ buổi sớm ở An Phú Đông dễ chịu nhất trong khoảng từ lúc trời vừa sáng tới khoảng 7 giờ 30, trên ba kiểu đường: đường ven sông và bờ kè (thoáng, có gió, nhìn ra sông), đường vườn bê tông nhỏ giữa các khu vườn còn lại (mát, yên), và vỉa hè các khu dân cư mới (bằng phẳng, có đèn). Mỗi kiểu có ưu điểm và rủi ro riêng.
Bài này dành cho người sống trong phường An Phú Đông mới (An Phú Đông và Thạnh Lộc cũ) muốn tìm chỗ đi bộ tập thể dục, và cho người ở nơi khác lên dạo buổi sáng cuối tuần. Không có tuyến đi bộ được quy hoạch riêng; đây là kinh nghiệm chung để tự chọn đường phù hợp.
Vì sao buổi sớm là giờ của bán đảo
Buổi sớm ở An Phú Đông có ba thứ mà giờ khác không có: không khí mát nhất trong ngày, đường vắng xe tải, và mặt sông còn sương. Ở các nhánh đường gần sông, nhiệt độ lúc rạng sáng thường dễ chịu hơn hẳn giữa trưa, gió sông thổi vào đều.
Đây cũng là giờ của người lớn tuổi trong xóm: họ đi bộ thành nhóm, tập dưỡng sinh ở những khoảng sân rộng, nói chuyện ở quán cà phê võng. Đi bộ buổi sớm, bạn sẽ thấy nhịp sinh hoạt thật của bán đảo, khác hẳn những chiều cuối tuần đông khách đi chơi.
Khi nắng lên, khoảng sau 8 giờ, mọi thứ thay đổi nhanh: nắng gắt, xe tải chở vật liệu xây dựng bắt đầu chạy, đường bụi hơn. Vì thế, người đi bộ ở đây thường đi sớm và về sớm.
Thêm một lý do: buổi sớm là lúc chim chóc hoạt động nhiều nhất. Ở những khoảnh vườn và hàng dừa nước còn lại, sáng sớm vẫn nghe tiếng chim, thấy cò trắng bay dọc mép sông. Với người sống ở nhà phố, đây là phần thưởng nhỏ của việc dậy sớm.
Ba kiểu đường đi bộ và cách chọn
Bảng dưới so sánh ba kiểu đường thường gặp trong phường. Không có kiểu nào tốt nhất cho mọi người.
| Kiểu đường | Ưu điểm | Rủi ro, nhược điểm | Hợp với |
|---|---|---|---|
| Đường ven sông, bờ kè | Thoáng, gió sông, cảnh đẹp | Đoạn không lan can, bờ trơn, nước lên có chỗ ngập | Người khoẻ, đi có bạn đồng hành |
| Đường vườn bê tông nhỏ | Mát, yên tĩnh, nhiều cây | Mặt đường hẹp, có rêu, ổ gà; chó thả rông; ít đèn | Người quen đường, đi sáng hẳn |
| Vỉa hè khu dân cư mới | Bằng phẳng, có đèn, có người qua lại | Ít bóng cây, nắng nhanh; xe ra vào nhà | Người lớn tuổi, người mới tập, đi sớm khi trời còn tối |
| Trục đường chính | Dễ tìm, có quán xá | Xe đông, bụi, vỉa hè bị chiếm dụng | Không khuyến khích để tập thể dục |
Nhiều người kết hợp: đi trên vỉa hè khu dân cư lúc trời còn tối, khi trời sáng hẳn thì rẽ ra đường ven sông hoặc đường vườn.
Đường vườn ở bán đảo thay đổi nhanh: một khoảnh vườn có thể được rào lại, san lấp để xây nhà chỉ trong vài tháng, lối đi quen bị chặn. Đừng ngạc nhiên nếu con đường bạn đi tháng trước nay đã thành công trường; tìm lối khác thay vì len qua hàng rào.
Ba quãng đi gợi ý theo sức
Quãng ngắn, khoảng 30 phút. Đi vòng quanh khu dân cư của mình, ra tới một điểm bờ sông hoặc bờ rạch gần nhất, đứng nghỉ vài phút nhìn sông rồi quay về. Hợp với người lớn tuổi, người mới bắt đầu tập.
Quãng vừa, khoảng 45–60 phút. Đi từ khu dân cư ra đường ven sông, đi dọc bờ một đoạn, quay vào bằng một nhánh đường vườn khác để không lặp đường. Hợp với người tập đều hằng ngày.
Quãng dài, trên 60 phút. Nối nhiều nhánh đường ven sông và đường vườn, đi theo hướng mũi bán đảo hoặc dọc phía Thạnh Lộc cũ. Hợp với người khoẻ, đi cuối tuần. Mang nước, điện thoại, và báo người nhà lộ trình.
Quãng ven sông Vàm Thuật. Phía nam bán đảo, dọc sông Vàm Thuật, có những đoạn đường nhỏ ven bờ nhìn sang phía Gò Vấp cũ. Quãng này ngắn, hợp kết hợp với cà phê sáng.
Cách đo quãng đường. Dùng ứng dụng đếm bước hoặc bản đồ trên điện thoại để ghi lại lộ trình lần đầu. Lần sau bạn biết chính xác mình đi bao xa, tăng dần quãng đi theo sức, thay vì đoán theo cảm giác rồi đi quá sức.
Đi bộ theo mùa trong năm
Mùa khô, khoảng tháng mười hai tới tháng tư, là mùa đi bộ dễ chịu nhất. Những tháng đầu mùa khô, sáng sớm có khi se lạnh nhẹ, sương dày trên mặt sông. Tháng ba, tháng tư, trời nóng lên nhanh; nên đi sớm hơn, xong trước 7 giờ.
Mùa mưa, khoảng tháng năm tới tháng mười một, mưa thường rơi vào chiều và tối, buổi sáng nhiều hôm trong và mát. Nhưng đường sau mưa trơn, có vũng nước, bùn đất từ công trường tràn ra. Đi giày đế bám, chọn đường bê tông thay vì đường đất. Muỗi nhiều hơn mùa khô.
Những tháng cuối năm, mùa triều cường, một số đoạn đường thấp ven sông có thể đọng nước sau đêm nước lớn. Đây cũng là lúc sông đầy nhất, đẹp nhất buổi sáng. Chọn đoạn bờ kè cao hoặc đường đã nâng cốt để đi.
Những ngày có cảnh báo không khí kém hoặc nhiều bụi mịn, người có bệnh hô hấp nên cân nhắc tập trong nhà thay vì đi bộ ngoài trời.
Những rủi ro người đi bộ ở bán đảo hay gặp
Người đi bộ lâu năm ở An Phú Đông thường nhắc nhau những điều này:
- Xe tải nhỏ chở vật liệu: khu vực đang xây dựng nhiều, xe chở cát, gạch đi trên đường nhỏ. Đi sát lề, nghe tiếng xe phía sau, mặc áo sáng màu.
- Chó thả rông: nhiều nhà vườn nuôi chó giữ nhà, buổi sớm cổng mở. Đi bình tĩnh, không chạy, không nhìn chằm chằm; có thể mang theo gậy đi bộ. Bị chó cắn phải đi tiêm phòng dại ngay, không chủ quan.
- Mặt đường rêu, ổ gà: đường bê tông trong vườn có rêu, nhất là mùa mưa, sáng sớm có sương rất trơn. Mang giày đế bám.
- Bờ sông không lan can: không đi sát mép, không đi lên bờ đất trông có vết nứt.
- Ngập do triều cường: mùa triều cường cuối năm, một số đoạn đường thấp có thể còn nước đọng buổi sớm sau đêm nước lớn. Không lội qua đoạn ngập không thấy mặt đường.
- Đèn đường ít: trước khi trời sáng hẳn, nhiều đoạn đường vườn tối. Mang đèn pin nhỏ hoặc đi trên đường có đèn.
Đi theo nhóm, hoặc ít nhất có người biết bạn đi đâu, là thói quen nên có, nhất là với người lớn tuổi.
Sức khoẻ khi đi bộ buổi sớm
Đi bộ là hình thức vận động nhẹ, phù hợp với hầu hết mọi người. Tuy vậy, người có bệnh tim mạch, huyết áp, tiểu đường, bệnh khớp nên hỏi bác sĩ về cường độ và thời lượng phù hợp trước khi bắt đầu tập đều đặn.
Uống nước trước và sau khi đi. Không đi bộ khi bụng quá đói nếu bạn có bệnh tiểu đường; mang theo ít đồ ăn nhẹ. Nếu thấy đau ngực, khó thở, chóng mặt bất thường khi đang đi, dừng lại nghỉ, gọi người giúp và đi khám.
Buổi sớm mát nhưng độ ẩm ở vùng ven sông cao. Mặc đồ thoáng, thấm mồ hôi. Mùa khô, nắng lên nhanh từ khoảng 8 giờ; mang mũ nếu định đi muộn hơn.
Không khí ven sông nhìn chung thoáng hơn nội thành, nhưng gần công trường, gần đường có xe tải, bụi có thể nhiều. Chọn tuyến xa công trường, đi trước giờ xe tải hoạt động.
Khởi động nhẹ vài phút trước khi đi nhanh, giãn cơ sau khi về giúp hạn chế đau mỏi, nhất là với người trung niên mới tập lại.
Nối đi bộ với ăn sáng, đi chợ và dạo chơi
Người sống ở bán đảo hiếm khi đi bộ chỉ để đi bộ. Một buổi sáng điển hình: đi bộ ra đường ven sông, vòng về qua chợ tạm đầu hẻm mua mớ rau, con cá, rồi ghé quán võng uống ly cà phê trước khi về nhà. Cả vòng khoảng một tiếng rưỡi, vừa vận động vừa xong việc nhà.
Nếu định ghé chợ, mang theo túi vải gấp gọn và ít tiền lẻ. Cá, thịt mua xong nên về nhà sớm cất tủ lạnh, đừng mang theo đi bộ thêm cả tiếng.
Với người ở nơi khác lên chơi, đi bộ rồi ăn sáng ở quán hủ tiếu, bánh mì trên trục chính, ngồi cà phê sân vườn tới khoảng 9 giờ là một buổi sáng trọn vẹn mà không tốn nhiều.
Nếu bạn ở nội thành và lên An Phú Đông đi bộ dạo chơi buổi sáng cuối tuần, cách đơn giản là gửi xe ở một quán cà phê hoặc quán ăn sáng trên trục chính, rồi đi bộ vào các nhánh đường vườn và đường ven sông gần đó. Quay về quán ăn sáng sau một tiếng.
Đừng gửi xe ở bờ sông vắng hoặc trước cổng nhà dân. Ở những đoạn đường vườn, người dân để ý người lạ; một lời chào là đủ để thấy họ thân thiện.
Đi bộ là cách tốt nhất để thấy những thứ đi xe máy bỏ qua: hàng dừa nước ven rạch, cây bần nghiêng ra mặt nước, vườn chuối, những ngôi nhà vườn cũ còn sót lại giữa nhà phố mới, tiếng ghe máy dưới sông. Mang theo điện thoại để chụp, nhưng xin phép trước khi chụp nhà, chụp người.
Cùng giữ đường đi bộ cho cả xóm
Đường đi bộ ở bán đảo không phải công viên có người dọn dẹp. Rác nhựa, chai nước người đi bộ để lại dọc bờ sông sẽ theo con nước trôi đi khắp nơi. Mang chai nước về, không vứt bừa.
Người dắt chó đi dạo nên mang túi dọn chất thải của chó; đây là chuyện người đi bộ phàn nàn nhiều.
Nếu thấy chỗ bờ sông bị sạt, hố sâu trên đường, cột điện nghiêng, có thể báo với tổ dân phố hoặc UBND phường để được xử lý. Người đi bộ buổi sớm thường là người phát hiện những hư hỏng này đầu tiên.
Một số khu dân cư đã có nhóm đi bộ, nhóm dưỡng sinh buổi sáng do người lớn tuổi tự tổ chức. Người mới về có thể xin tham gia; vừa có bạn đi cùng, vừa biết thêm người trong xóm.
Và nếu thấy người khác gặp nạn, như người lớn tuổi ngã, người bị chó cắn, hãy dừng lại giúp, gọi người nhà hoặc gọi cấp cứu khi cần.
Câu hỏi thường gặp
Đi bộ ở An Phú Đông nên đi giờ nào?
Dễ chịu nhất là từ lúc trời vừa sáng tới khoảng 7 giờ 30: mát, ít xe tải, còn sương trên sông. Trước khi trời sáng hẳn, nên đi trên vỉa hè có đèn trong khu dân cư. Sau 8 giờ nắng lên và xe chở vật liệu chạy nhiều.
Có tuyến đường đi bộ ven sông riêng không?
Không có tuyến đi bộ được quy hoạch riêng cho cả bán đảo. Người dân đi trên đường ven sông, bờ kè, đường vườn bê tông và vỉa hè khu dân cư. Một số đoạn bờ kè có lan can, một số đoạn bờ đất tự nhiên không có, cần cẩn thận.
Bị chó cắn khi đi bộ thì làm gì?
Rửa vết thương ngay bằng nước sạch và xà phòng trong khoảng mười lăm phút, rồi đến cơ sở y tế để được tư vấn tiêm phòng dại, kể cả khi vết cắn nhỏ. Ghi nhớ nhà nuôi con chó nếu biết. Không đắp lá, không tự xử lý tại nhà.
Người lớn tuổi nên chọn đường nào?
Vỉa hè bằng phẳng trong các khu dân cư mới, có đèn và có người qua lại là an toàn nhất. Tránh đường vườn có rêu, bờ sông không lan can. Đi theo nhóm, mang điện thoại, và hỏi bác sĩ về mức tập phù hợp nếu có bệnh nền.
Mùa triều cường có đi bộ ven sông được không?
Được, nhưng cẩn thận. Sau những đêm nước lớn, một số đoạn đường thấp có thể còn đọng nước, bùn, rác dạt vào. Không lội qua chỗ ngập không thấy mặt đường; chọn đường cao hơn hoặc đi vỉa hè khu dân cư trong những ngày này.