Nuôi con nhỏ ở An Phú Đông có hai bài toán riêng so với nội thành: bố mẹ thường đi làm xa nên cần người trông trẻ đáng tin vào giờ đón muộn, và nhà ở gần sông, rạch, ao vườn nên phải chủ động phòng đuối nước từ khi con biết bò. Giải xong hai bài này, không gian rộng, nhiều cây và đường nội bộ ít xe của các khu dân cư mới là điều kiện tốt để trẻ lớn lên.
Bài viết dựa trên kinh nghiệm chung của các gia đình trẻ sống ở phía bắc thành phố, áp cho phường An Phú Đông mới (gồm An Phú Đông và Thạnh Lộc cũ). Mọi chuyện liên quan tới sức khoẻ của trẻ, bạn nên hỏi bác sĩ nhi; phần dưới đây chỉ là cách tổ chức sinh hoạt.
Các cách gửi trẻ phổ biến và điểm cần kiểm
Khi bố mẹ cùng đi làm, gia đình ở đây thường chọn một trong bốn cách sau, hoặc phối hợp hai cách.
| Cách gửi | Ưu điểm | Rủi ro thường gặp | Cần kiểm |
|---|---|---|---|
| Trường mầm non công lập | Có chương trình chuẩn, giáo viên được đào tạo, chi phí thường thấp hơn | Ít chỗ, giờ trả trẻ sớm | Còn chỉ tiêu không, có giữ trẻ muộn không |
| Trường, lớp mầm non tư thục | Linh hoạt giờ giấc, nhiều chỗ | Chất lượng không đều giữa các nơi | Giấy phép, số trẻ mỗi cô, bếp ăn, lối thoát hiểm |
| Nhóm trẻ gia đình trong khu phố | Gần nhà, ít trẻ, người trông quen mặt | Không gian chật, có nơi chưa đăng ký | Đã được phường cho phép chưa, có người thứ hai trông cùng không |
| Ông bà hoặc người giúp việc tại nhà | Trẻ ở môi trường quen, không lây bệnh từ lớp | Người lớn tuổi mệt, trẻ ít giao tiếp bạn bè | Nhà có rào chắn cầu thang, cửa ra sân, ra rạch |
Không có cách nào hoàn hảo. Nhiều nhà ở bán đảo chọn gửi trường buổi ngày rồi nhờ ông bà hoặc hàng xóm đón lúc chiều; cách này cần thoả thuận rõ với trường về người được phép đón và giấy uỷ quyền đơn giản.
Giờ đón muộn: bài toán thật của gia đình đi làm nội thành
Giả sử trường trả trẻ khoảng năm giờ chiều, mà bố mẹ tan làm năm giờ ở Phú Nhuận hay quận Một cũ. Đường về giờ đó qua các điểm nút dẫn vào bán đảo thường chậm, mưa thì chậm hơn. Khoảng chênh ba bốn mươi phút này là nguồn căng thẳng thường xuyên nhất mà các gia đình trẻ ở đây kể.
Có vài cách xử lý mà người ở lâu hay dùng. Thứ nhất, một trong hai vợ chồng xin lịch làm sớm hơn để về sớm. Thứ hai, thoả thuận với trường giữ trẻ muộn có tính phí. Thứ ba, ghép nhóm với một hai gia đình cùng lớp, luân phiên ai về sớm thì đón luôn cả mấy đứa. Thứ tư, thuê người đón theo giờ, thường là người quen trong xóm.
Dù cách nào, cũng nên có một danh sách người được phép đón con gửi cho cô giáo, kèm ảnh, và dạy trẻ không đi theo người lạ dù người đó nói "mẹ nhờ đón". Những trò lừa đón trẻ hiếm nhưng đã xảy ra ở nhiều nơi, phòng trước không tốn gì.
Đuối nước: nguy cơ lớn nhất với trẻ ở vùng sông rạch
Trẻ dưới năm tuổi có thể đuối nước trong lượng nước rất nhỏ. Một thau nước, một lu chứa, một vũng nước trong sân sau mưa đều đủ nguy hiểm. Ở nhà có trẻ bò, mọi vật chứa nước phải có nắp hoặc để nơi trẻ không với tới.
Rạch nhỏ sau nhà nguy hiểm hơn sông lớn. Sông Sài Gòn thì ai cũng sợ, nhưng các con rạch, mương thoát nước, ao vườn sát nhà mới là chỗ trẻ hay ra chơi một mình. Bờ trơn, nước đục, đáy bùn, trẻ trượt chân xuống là không tự lên được.
Rào chắn là biện pháp hiệu quả nhất. Nhà có sân giáp rạch nên làm hàng rào cao, cửa có chốt trẻ không mở được. Biện pháp này đơn giản, rẻ hơn nhiều so với hậu quả, và không phụ thuộc vào việc người lớn có lơ đãng một phút hay không.
Mùa triều cường cần canh chừng gấp đôi. Khi nước tràn vào hẻm, trẻ thích lội chơi; nhưng nước triều che mất miệng cống, hố ga, chỗ đường sụt. Những ngày nước lớn, trẻ nhỏ nên ở trong nhà, trẻ lớn đi đâu phải có người lớn đi cùng.
Học bơi và kỹ năng an toàn ở nơi có người dạy. Trẻ từ khoảng năm sáu tuổi có thể bắt đầu học bơi ở hồ bơi có huấn luyện viên. Cùng với bơi, trẻ cần được dạy không xuống nước cứu bạn mà phải kêu người lớn, ném vật nổi cho bạn bám.
Mùa hè: ba tháng dài khi trẻ nghỉ học
Mùa hè là lúc nhiều tai nạn với trẻ xảy ra, vì trẻ ở nhà nhiều, người lớn vẫn đi làm, trẻ lớn rủ nhau ra sông, ra bến tắm. Gia đình ở bán đảo nên lên kế hoạch hè từ tháng tư: con sẽ ở đâu ban ngày, ai trông, có lớp học gì không.
Các lựa chọn phổ biến gồm lớp hè ở trường hoặc trung tâm, sinh hoạt hè do đoàn thanh niên phường, nhà văn hoá khu phố tổ chức (lịch theo thông báo từng năm), gửi con về quê ngoại, hoặc ông bà lên trông. Với trẻ lớn, một khoá bơi, một lớp thể thao, một lớp vẽ vừa giữ trẻ bận rộn vừa tạo nhóm bạn mới.
Điều quan trọng là luật nhà rõ ràng và được nhắc lại: không ra sông, rạch khi không có người lớn; không đi tắm ở các bến, bãi ven sông dù thấy người khác tắm; đi đâu phải báo. Thêm vào đó, nên nói chuyện với phụ huynh của bạn con trong xóm để cùng giữ một bộ luật, vì trẻ hay rủ nhau theo nhóm.
Muỗi và sốt xuất huyết mùa mưa
Vùng nhiều vườn tạp, kênh rạch, chậu kiểng như An Phú Đông là nơi muỗi sinh sản dễ, nhất là mùa mưa từ khoảng tháng năm tới tháng mười một. Sốt xuất huyết ở trẻ có thể chuyển nặng nhanh, nên khi trẻ sốt cao vài ngày, mệt lả, đau bụng, chảy máu chân răng hay chấm xuất huyết dưới da, phải đưa đi khám ngay chứ không tự điều trị ở nhà.
Việc làm được hằng tuần là đi một vòng quanh nhà lật úp chậu, lốp xe, gáo dừa đọng nước; thay nước bình hoa, khay hứng nước tủ lạnh, máy lạnh; đậy kín lu khạp. Trẻ ngủ ngày cũng nên nằm mùng, vì loại muỗi truyền sốt xuất huyết đốt cả ban ngày. Khi khu phố có đợt phun hoá chất diệt muỗi, nên mở cửa theo hướng dẫn và cất thức ăn, đồ chơi của trẻ.
Ngoài sốt xuất huyết, mùa mưa ẩm cũng làm trẻ dễ bị viêm da, nấm da do mặc đồ chưa khô hẳn, chơi nước bẩn. Tắm rửa sạch sau khi trẻ lội nước, phơi đồ nơi thoáng hoặc dùng máy sấy là đủ phòng phần lớn trường hợp; triệu chứng kéo dài thì cho trẻ đi khám.
Không gian cho trẻ chơi trên bán đảo
So với nội thành, trẻ ở đây có nhiều chỗ chạy nhảy hơn, nhưng mỗi chỗ đi kèm một lưu ý riêng.
- Đường nội bộ khu dân cư: ít xe, rộng, hợp đạp xe, chơi cầu lông buổi chiều; vẫn phải dặn trẻ để ý xe vào ra nhà.
- Sân chơi chung, công viên nhỏ trong khu mới: kiểm tra cầu trượt, xích đu có hỏng, gỉ sét không trước khi cho trẻ chơi.
- Sân nhà văn hoá khu phố: thường có sinh hoạt thiếu nhi, bóng đá mini vào các dịp hè, lễ trung thu.
- Vườn nhà, vườn ông bà: chỗ học được nhiều thứ về cây trái, nhưng phải để ý ao, mương, rắn và côn trùng.
- Đường ven sông: đẹp lúc chiều, hợp đi dạo cả nhà; trẻ nhỏ luôn nắm tay người lớn ở đoạn không lan can.
Một lợi thế ít được nói: trẻ lớn lên ở đây có cơ hội thấy dòng sông thay đổi theo con nước, thấy cây trái theo mùa, biết đâu là cây dừa nước, đâu là bần. Những trải nghiệm này cho trẻ một cảm giác về nơi chốn mà trẻ ở căn hộ cao tầng ít có.
Danh sách an toàn trong nhà cho gia đình có con nhỏ
Đi một vòng quanh nhà với danh sách sau ngay tuần đầu dọn về.
- Bịt ổ điện thấp, nhất là ổ sát sàn ở tầng trệt (vừa phòng trẻ chọc tay, vừa phòng nước tràn).
- Lắp cửa chặn cầu thang trên và dưới, chốt cửa ra sân, ra ban công ở độ cao trẻ không với tới.
- Đậy kín hoặc bỏ hẳn các vật chứa nước không cần thiết; lu, khạp phải có nắp chắc.
- Cất thuốc, hoá chất tẩy rửa, thuốc diệt côn trùng lên kệ cao có khoá.
- Ghi số cấp cứu 115, số người thân và địa chỉ đầy đủ lên giấy dán cạnh cửa, để người trông trẻ dùng khi cần.
- Hỏi trạm y tế phường lịch tiêm chủng mở rộng và lưu sổ tiêm của con ở chỗ khô, cao.
Danh sách này không tốn nhiều tiền, nhưng làm một lần là yên tâm cho cả mấy năm con còn nhỏ.
Khi con lớn hơn: tự đi học, xe đạp và những năm tuổi teen
Từ cuối tiểu học, nhiều trẻ ở bán đảo bắt đầu tự đạp xe đi học, đi học thêm. Đường nội bộ khu dân cư tương đối an toàn, nhưng các đoạn ra trục chính, chỗ giao với đường xe tải vào kho, và những khúc quanh ven vườn khuất tầm nhìn là nơi cần tập cho con kỹ. Đi cùng con vài lần, chỉ cụ thể chỗ nào phải dừng, nhìn trái phải, chỗ nào dắt bộ, hiệu quả hơn nhiều lời dặn chung.
Tuổi teen là lúc trẻ thích rủ nhau ra bờ sông, lên cầu ngắm hoàng hôn, đi chơi xa hơn. Cấm hoàn toàn thường không hiệu quả; tốt hơn là thoả thuận rõ chỗ được đi, giờ phải về, phải nhắn tin khi tới nơi, và tuyệt đối không tắm sông. Nhiều phụ huynh trong xóm lập nhóm tin nhắn chung để báo cho nhau khi thấy bọn trẻ tụ tập ở chỗ nguy hiểm.
Khi con bắt đầu dùng điện thoại riêng, bố mẹ cần dặn cả chuyện an toàn trên mạng: các lời mời "việc nhẹ lương cao", trò chơi đòi nạp tiền, người lạ kết bạn. Đây là rủi ro chung của mọi trẻ ở thành phố, không riêng vùng ven, nhưng trẻ ở nhà một mình nhiều giờ vì bố mẹ đi làm xa thì càng cần được dặn kỹ. Một quy ước đơn giản như điện thoại để ở phòng khách sau mười giờ tối, có chuyện lạ thì kể với bố mẹ mà không bị mắng, thường giữ được trẻ an toàn hơn mọi phần mềm theo dõi.
Câu hỏi thường gặp
Nhóm trẻ gia đình trong hẻm có an toàn không?
Tuỳ từng nơi. Nhóm trẻ được phường cho phép hoạt động, có ít nhất hai người trông, không gian thoáng, có rào chắn với đường và kênh rạch thì có thể yên tâm hơn. Nên đến xem vào giờ trẻ ăn, ngủ và hỏi các phụ huynh đang gửi.
Trẻ mấy tuổi thì nên học bơi?
Nhiều chương trình nhận trẻ từ khoảng năm sáu tuổi, khi trẻ đã nghe hiểu hướng dẫn và có sức. Quan trọng hơn tuổi là học ở hồ bơi có huấn luyện viên và cứu hộ. Trẻ nhỏ hơn vẫn có thể làm quen với nước dưới sự kèm sát của người lớn.
Con bị sốt vào ban đêm thì đi đâu?
Nếu trẻ sốt cao kèm co giật, li bì, khó thở, nôn nhiều hay có dấu hiệu xuất huyết, gọi cấp cứu 115 hoặc đưa tới bệnh viện có khoa nhi gần nhất ngay. Trường hợp nhẹ hơn, gọi tư vấn của bác sĩ quen hoặc chờ khám sáng hôm sau theo hướng dẫn của bác sĩ.
Có nên để ông bà lớn tuổi trông cháu một mình cả ngày?
Được, nếu ông bà khoẻ và nhà đã được làm an toàn cho trẻ. Tuy vậy, trông một đứa trẻ hiếu động cả ngày rất mệt; nên có người thay vào buổi chiều, và cho trẻ lớn đi học vài buổi để ông bà được nghỉ và trẻ có bạn.
Khu phố có phun thuốc muỗi thì cần làm gì?
Làm theo hướng dẫn của tổ phun: mở cửa để thuốc vào được các góc, cất thức ăn, nước uống, đồ chơi trẻ, cho trẻ và người già tránh ra ngoài trong lúc phun và một thời gian sau. Phun thuốc chỉ diệt muỗi trưởng thành, vẫn phải dọn nơi nước đọng.