Phường An Phú Đông (TP Hồ Chí Minh, từ 7/2025 gồm phường An Phú Đông và phường Thạnh Lộc của Quận 12 cũ) gần như là một bán đảo: sông Sài Gòn ôm phía bắc và phía đông, sông Vàm Thuật chắn phía nam. Muốn ra vào, bạn có bốn lối chính: cầu Phú Long sang phía Lái Thiêu, cụm cầu Bình Phước trên Quốc lộ 1A sang phía Thủ Đức cũ, cầu An Phú Đông qua sông Vàm Thuật sang Gò Vấp, và đường bộ qua khu Ngã tư Ga nối với phần còn lại của Quận 12 cũ.
Vì địa hình đó, chuyện đi lại ở đây không giống một phường nội thành: chọn sai lối là phải vòng cả một khúc sông. Bài này đi qua từng lối, nói lối nào hợp với hướng nào, chỗ nào hay ùn, và những điều người mới dọn về thường không biết cho tới khi kẹt giữa cầu lúc sáu giờ chiều.
Vì sao đi lại ở An Phú Đông phải tính theo cầu
Nhìn bản đồ, phần đất An Phú Đông cũ giống một chiếc lưỡi chìa ra giữa khúc quanh của sông Sài Gòn. Phía nam là sông Vàm Thuật, một nhánh tách ra từ sông Sài Gòn chảy về phía Gò Vấp. Thạnh Lộc cũ nằm phía trên, kéo dài theo bờ sông lên tới chân cầu Phú Long. Hai phường cũ gộp lại thành một dải đất dài ven sông, nối với đất liền của Quận 12 cũ chủ yếu ở phía tây, quanh trục đường Hà Huy Giáp và Quốc lộ 1A.
Hệ quả là mọi chuyến đi ra khỏi phường đều phải chọn trước một "cửa". Muốn sang Gò Vấp thì cửa gần nhất là cầu An Phú Đông; muốn sang Thủ Đức cũ thì lên Quốc lộ 1A qua cầu Bình Phước; muốn lên Lái Thiêu, Thuận An thì đi Hà Huy Giáp ra cầu Phú Long; còn đi về phía Hóc Môn, An Sương hay các phường khác của Quận 12 cũ thì đi theo Quốc lộ 1A về hướng tây. Khi một cửa ùn, không có đường tắt xuyên qua sông, nên người ở lâu thường thuộc giờ ùn của từng cửa hơn là thuộc tên đường.
Thêm một điều nữa: bên trong bán đảo, mạng đường còn nhiều hẻm nhỏ, đường đánh số, đoạn sát bờ sông thấp. Đường lớn chạy dọc theo chiều dài phường, còn đường ngang thường cụt ở bờ sông hoặc bờ rạch. Người chưa quen hay đi theo bản đồ điện thoại rồi bị dẫn vào một con hẻm cụt sát mép nước, phải quay đầu.
Bốn lối ra vào và hướng đi hợp với từng lối
Bảng dưới gom các lối theo hướng đi thường gặp. Tên cầu, tên đường là những cái tên quen thuộc với người địa phương; thứ tự ưu tiên tuỳ nhà bạn nằm ở đầu nào của phường.
| Lối | Nối sang | Hợp khi đi | Điều nên biết |
|---|---|---|---|
| Cầu An Phú Đông (qua sông Vàm Thuật) | Gò Vấp cũ, theo trục Nguyễn Oanh | Vào trung tâm qua Gò Vấp, đi sân bay, đi các quận phía tây nội thành cũ | Gần nhất với phần An Phú Đông cũ; giờ cao điểm ùn ở hai đầu cầu |
| Cụm cầu Bình Phước trên Quốc lộ 1A | Phía Thủ Đức cũ, Ngã tư Bình Phước | Đi Thủ Đức, đi các tỉnh miền Đông theo Quốc lộ 1A, ra Xa lộ Hà Nội | Nhiều xe tải, xe container; mặt cầu gió mạnh |
| Cầu Phú Long (cuối đường Hà Huy Giáp) | Lái Thiêu, Thuận An (Bình Dương cũ, nay thuộc TP Hồ Chí Minh) | Đi Lái Thiêu, Thuận An, lên Thủ Dầu Một cũ | Gần nhất với phần Thạnh Lộc cũ |
| Đường bộ qua Ngã tư Ga, Quốc lộ 1A hướng tây | Các phường khác của Quận 12 cũ, An Sương, Hóc Môn | Đi về phía tây bắc, đi bến xe An Sương | Nút giao đông, xe khách và xe tải đan xen |
Nếu nhà bạn ở phần An Phú Đông cũ, phía nam, cầu An Phú Đông thường là cửa chính hằng ngày. Nếu ở phần Thạnh Lộc cũ, phía bắc, trục Hà Huy Giáp là xương sống, cầu Phú Long và Ngã tư Ga là hai đầu ra.
Cửa phía nam: cầu An Phú Đông sang Gò Vấp
Với nhiều gia đình trẻ ở phần An Phú Đông cũ, cây cầu qua sông Vàm Thuật là con đường đi làm mỗi ngày. Qua cầu là vào địa bàn Gò Vấp cũ theo trục Nguyễn Oanh, từ đó rẽ vào các trục lớn về trung tâm thành phố hoặc về phía sân bay Tân Sơn Nhất. Trước khi có cầu, người An Phú Đông muốn sang Gò Vấp phải vòng lên Quốc lộ 1A, nên cây cầu này được xem là thay đổi lớn nhất trong chuyện đi lại của bán đảo trong mấy chục năm gần đây.
Điểm yếu của cửa này là nó gánh gần như toàn bộ dòng xe đi làm từ bán đảo vào nội thành buổi sáng. Hai đầu cầu ùn vào khoảng giờ đi làm, giờ tan tầm, và các buổi chiều mưa. Người ở lâu thường đi sớm hơn giờ ùn một chút hoặc chấp nhận vòng lên Quốc lộ 1A nếu điểm đến nằm ở phía Thủ Đức hay Bình Thạnh. Chi tiết về cây cầu này và cách đi qua Gò Vấp có ở bài riêng của danh mục.
Cửa phía bắc và phía đông: Hà Huy Giáp, cầu Phú Long, cầu Bình Phước
Đường Hà Huy Giáp chạy từ khu Ngã tư Ga lên phía bắc, dọc theo phần Thạnh Lộc cũ, tới chân cầu Phú Long. Qua cầu là Lái Thiêu, Thuận An. Từ tháng 7/2025, khi tỉnh Bình Dương được sáp nhập vào TP Hồ Chí Minh, đi qua cầu Phú Long không còn là "sang tỉnh" nữa về mặt hành chính, nhưng thói quen gọi "qua Bình Dương" vẫn còn, và dòng xe công nhân, xe hàng giữa hai bờ vẫn đông như trước.
Ở phía đông, Quốc lộ 1A băng qua sông Sài Gòn bằng cụm cầu Bình Phước, sang phía Thủ Đức cũ tới Ngã tư Bình Phước. Đây là trục xe tải, xe container, xe khách liên tỉnh nên ít khi vắng. Trên nhiều giấy tờ và địa chỉ gần đây, đoạn Quốc lộ 1A qua địa bàn được ghi bằng tên đường Đỗ Mười; người địa phương thì phần lớn vẫn gọi là "quốc lộ". Khi đặt xe công nghệ hoặc ghi địa chỉ giao hàng, bạn có thể gặp cả hai cách gọi cho cùng một con đường.
Những chỗ người mới hay đi nhầm
Đi theo bản đồ vào hẻm cụt sát sông. Phần mềm bản đồ đôi khi chọn đường "ngắn nhất" xuyên qua hẻm đánh số, mà nhiều hẻm ven sông cụt ở bờ kè hoặc bờ rạch. Ban đêm, đường hẹp, không có chỗ quay đầu cho ô tô. Với ô tô, nên ưu tiên đường lớn rồi mới rẽ vào hẻm khi đã gần nhà.
Nhầm đường Vườn Lài. Thành phố có hơn một con đường tên Vườn Lài; ngoài đường Vườn Lài ở An Phú Đông còn có một tuyến cùng tên ở khu Tân Phú cũ. Khi đặt xe hoặc nhờ giao hàng, ghi rõ "phường An Phú Đông" và một mốc gần nhà để tài xế khỏi chạy nhầm sang đầu kia thành phố.
Tưởng qua cầu An Phú Đông thì tới trung tâm nhanh. Qua cầu mới tới Gò Vấp; từ đó vào trung tâm vẫn còn một đoạn dài qua các trục đông xe. Nếu điểm đến nằm phía Thủ Đức cũ hay phía Bình Thạnh, có khi đi Quốc lộ 1A lại đỡ hơn.
Quên chuyện nước lớn. Một số đoạn đường thấp sát sông, sát rạch có thể ngập khi triều cường gặp mưa. Đi về khuya những ngày nước lớn, nên chọn trục chính thay vì đường men bờ sông.
Cách chọn lối cho một chuyến đi cụ thể
Người ở lâu thường tự hỏi bốn câu theo thứ tự này trước khi dắt xe ra khỏi nhà:
- Điểm đến nằm ở phía nào so với bán đảo: phía nam (Gò Vấp, trung tâm, sân bay), phía đông (Thủ Đức cũ, Xa lộ Hà Nội), phía bắc (Lái Thiêu, Thuận An) hay phía tây (Hóc Môn, An Sương)?
- Nhà mình nằm ở đầu nào của phường: phần An Phú Đông cũ gần cầu An Phú Đông, hay phần Thạnh Lộc cũ gần Hà Huy Giáp và cầu Phú Long?
- Giờ xuất phát có trùng giờ ùn của cửa đó không? Nếu trùng, cửa thứ hai có đỡ hơn không, dù xa hơn vài cây số?
- Thời tiết và con nước: chiều mưa lớn, nước lớn thì bỏ các đoạn men bờ sông, ưu tiên trục chính có cao độ tốt hơn.
Nghe thì rườm, nhưng sau vài tuần ở đây, bốn câu này thành phản xạ. Đa số người dân chỉ dùng hai cửa quen thuộc, cửa thứ ba để dự phòng khi có sự cố trên cầu.
Đi lại bên trong phường: dài hơn bạn nghĩ
Sau sáp nhập, phường An Phú Đông mới trải dài từ mũi bán đảo phía nam lên tới chân cầu Phú Long phía bắc. Đi từ đầu này sang đầu kia trong cùng một phường đã là một chặng đáng kể, nhất là khi phải đi qua đoạn Quốc lộ 1A và khu Ngã tư Ga. Điều này quan trọng khi bạn phải lên trụ sở phường làm giấy tờ, đưa con đi học trái tuyến hay đi chợ ở khu bên kia.
Đường nội bộ trong các khu dân cư mới thường thẳng, có lề; còn đường trong xóm cũ thì quanh co theo bờ ruộng, bờ vườn ngày trước. Người lớn tuổi trong xóm vẫn chỉ đường bằng mốc kiểu "qua cây cầu nhỏ", "tới chỗ con rạch", "gần đình". Khi hỏi đường, hỏi theo mốc thường nhanh hơn hỏi số nhà, vì số nhà trong hẻm nhiều lớp đọc rất khó.
Các dự án giao thông lớn quanh khu vực (đường ven sông, các tuyến vành đai, nâng cấp nút giao) được nhắc tới nhiều trong những năm gần đây. Tiến độ và hướng tuyến thay đổi theo từng giai đoạn, nên khi chọn nhà vì "sắp có đường", hãy kiểm thông tin trên kênh chính thức của thành phố thay vì tin lời truyền miệng.
Nhịp đi lại theo ngày và theo mùa
Một ngày ở bán đảo có hai làn sóng xe rõ rệt. Buổi sáng, dòng xe chảy ra ngoài: về phía cầu An Phú Đông, về phía Quốc lộ 1A, về phía cầu Phú Long. Buổi chiều, dòng xe chảy ngược vào trong. Giữa hai làn sóng là khoảng thời gian đường nội bộ khá vắng, chủ yếu là xe giao hàng, xe chở vật liệu xây dựng cho những căn nhà đang lên và người lớn tuổi đi chợ.
Theo mùa, mùa khô là lúc đi lại dễ chịu nhất: đường khô, ít ổ gà đọng nước, chiều có gió sông. Mùa mưa, thường từ khoảng tháng năm tới tháng mười một, những cơn mưa chiều làm giờ tan tầm kéo dài thêm. Các tháng cuối năm có thêm các đợt nước lớn của sông Sài Gòn; khi nước lớn trùng mưa, vài đoạn đường thấp gần bờ đọng nước, xe máy phải đi chậm hoặc vòng. Người ở đây vì thế quen xem con nước như xem dự báo thời tiết trước khi hẹn giờ về nhà.
Dịp Tết là một nhịp khác: nhiều người thuê trọ về quê, đường nội bộ vắng hẳn, nhưng các trục ra Quốc lộ 1A và cầu Bình Phước lại đông vào mấy ngày trước và sau Tết vì xe về các tỉnh.
Câu hỏi thường gặp
Từ An Phú Đông vào trung tâm TP Hồ Chí Minh nên đi cầu nào?
Phần lớn người ở phần An Phú Đông cũ đi cầu An Phú Đông sang Gò Vấp rồi theo các trục lớn vào trung tâm. Người ở phần Thạnh Lộc cũ có thể chọn Quốc lộ 1A về phía Thủ Đức cũ hoặc Bình Thạnh nếu điểm đến nằm phía đông. Giờ cao điểm, cửa nào cũng ùn; chênh lệch nằm ở chỗ bạn biết tránh đúng giờ.
Cầu Phú Long nối An Phú Đông với đâu?
Cầu Phú Long nằm ở cuối đường Hà Huy Giáp, phía phần Thạnh Lộc cũ, bắc qua sông Sài Gòn sang khu Lái Thiêu, Thuận An của Bình Dương cũ. Từ 7/2025 hai bờ cùng thuộc TP Hồ Chí Minh, nhưng người dân vẫn quen gọi là đi qua Bình Dương.
Đường Đỗ Mười và Quốc lộ 1A ở An Phú Đông có phải là một?
Trên nhiều địa chỉ gần đây, đoạn Quốc lộ 1A qua địa bàn được ghi là đường Đỗ Mười, trong khi người dân và nhiều giấy tờ cũ vẫn ghi Quốc lộ 1A. Khi giao dịch, nên đối chiếu số nhà và mốc gần đó; nếu cần ghi trên hồ sơ chính thức, hỏi bộ phận một cửa của phường cách ghi hiện hành.
Đi lại ở An Phú Đông có bị ngập không?
Một số đoạn đường thấp gần sông, gần rạch có thể ngập khi triều cường trùng với mưa lớn, thường vào các tháng cuối năm. Các trục chính ít bị hơn. Những ngày nước lớn, bạn nên tránh đường men bờ sông khi về khuya và không cố chạy qua chỗ nước sâu không thấy mặt đường.
Có đi đò ngang từ An Phú Đông sang bờ bên kia được không?
Ven sông Sài Gòn ở khu vực phía bắc thành phố từng có các bến đò ngang phục vụ dân hai bờ. Bến nào còn hoạt động, giờ nào chạy thì thay đổi theo thời gian, nên bạn hỏi người dân gần bến và chỉ đi trên phương tiện có áo phao, đúng quy định an toàn đường thuỷ.