Từ ngày 1/7/2025, TP.HCM vận hành chính quyền địa phương hai cấp: thành phố và xã, phường, đặc khu; cấp quận, huyện không còn. Trong đợt sắp xếp này, phường An Phú Đông và phường Thạnh Lộc của Quận 12 cũ được ghép thành phường An Phú Đông mới, làm việc trực tiếp với thành phố thay vì qua quận như trước.
Cùng thời điểm, TP.HCM cũng mở rộng địa giới khi Bình Dương và Bà Rịa – Vũng Tàu nhập vào, theo nghị quyết của Quốc hội về sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh năm 2025. Hai thay đổi này chồng lên nhau khiến nhiều người lúng túng. Bài này tách bạch: tiến trình sắp xếp diễn ra theo các bước nào, chính quyền hai cấp nghĩa là gì ở góc nhìn một phường, và những gì thật sự thay đổi với người dân An Phú Đông.
Tiến trình sắp xếp diễn ra theo những bước nào
Theo trình tự chung áp dụng cho cả nước năm 2025, việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã đi qua các bước sau. Thời gian cụ thể của từng bước ở TP.HCM được công bố trên các kênh chính thức của thành phố.
- Chủ trương chung: Trung ương và Quốc hội đặt ra mục tiêu tinh gọn bộ máy, bỏ cấp huyện, sắp xếp lại cấp tỉnh và cấp xã trên cả nước.
- Xây dựng đề án: thành phố lập phương án ghép các phường, xã cũ thành đơn vị mới, đề xuất tên gọi và nơi đặt trụ sở.
- Lấy ý kiến cử tri: người dân ở các phường cũ được lấy ý kiến về phương án, thường qua phiếu phát tới hộ gia đình.
- Hội đồng nhân dân các cấp thông qua: phương án được trình và biểu quyết tại hội đồng nhân dân.
- Ủy ban Thường vụ Quốc hội ra nghị quyết: nghị quyết về sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã của thành phố là văn bản pháp lý quyết định tên và phạm vi từng phường mới.
- Vận hành từ 1/7/2025: các phường mới chính thức hoạt động, bộ máy cũ của quận và phường cũ kết thúc.
Với người dân, bước lấy ý kiến cử tri là lúc tham gia trực tiếp. Văn bản có giá trị cuối cùng là nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội; mọi thắc mắc về ranh giới nên đối chiếu với văn bản này, không dựa vào phương án dự thảo lưu hành trước đó.
Chính quyền hai cấp nghĩa là gì nhìn từ một phường
Trước 7/2025, TP.HCM có ba cấp chính quyền địa phương: thành phố, quận/huyện, phường/xã. Nhiều việc của người dân An Phú Đông bắt đầu ở phường nhưng được giải quyết ở quận: cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, đăng ký hộ kinh doanh, cấp phép xây dựng nhà ở, giải quyết khiếu nại. Phường lúc ấy là cấp gần dân nhất nhưng thẩm quyền khá hẹp.
Từ 7/2025, khi cấp quận không còn, phần lớn những việc trước đây quận làm được chuyển xuống phường hoặc lên thành phố, tuỳ tính chất. Phường mới vì vậy lớn hơn cả về địa bàn lẫn khối lượng việc: phường An Phú Đông mới vừa rộng gấp đôi xưa, vừa phải làm nhiều thủ tục hơn. Cán bộ, công chức của quận cũ được bố trí về các phường mới hoặc các cơ quan của thành phố.
Mục tiêu được nêu của mô hình là giảm tầng nấc trung gian, để người dân làm thủ tục ở gần nhà mà vẫn được giải quyết dứt điểm. Mô hình mới vận hành ra sao trong thực tế là điều cần thời gian để đánh giá; những năm đầu chắc chắn có những chỗ phải điều chỉnh. Danh sách cụ thể việc nào ở phường, việc nào ở thành phố thì luôn kiểm theo thông báo hiện hành.
Trước và sau 7/2025: những gì đổi với người An Phú Đông
Bảng dưới đây so sánh ở mức nguyên lý. Chi tiết từng thủ tục được trình bày trong mục thủ tục hành chính của trang, và luôn cần kiểm quy định đang áp dụng.
| Mảng | Trước 7/2025 | Từ 7/2025 |
|---|---|---|
| Đơn vị hành chính | Phường An Phú Đông hoặc Thạnh Lộc, thuộc Quận 12 | Phường An Phú Đông, trực thuộc TP.HCM |
| Địa chỉ | Phải ghi tên quận | Bỏ tên quận; người Thạnh Lộc cũ đổi tên phường |
| Nơi làm thủ tục | Phường và Ủy ban nhân dân Quận 12 | Chủ yếu tại phường; một số việc tại cơ quan thành phố |
| Giấy tờ đã cấp | Ghi đơn vị hành chính cũ | Vẫn có giá trị; cập nhật khi làm thủ tục mới |
| Bờ bên kia sông Sài Gòn | Thuộc tỉnh Bình Dương ở phía Thuận An | Cùng thuộc TP.HCM |
| Hàng xóm phía tây | Thạnh Xuân, Thới An (Quận 12) | Phường Thới An mới |
Dòng "giấy tờ đã cấp" là chỗ người dân lo nhất, và cũng là chỗ có nhiều thông tin sai lan truyền. Nguyên tắc chung khi sắp xếp đơn vị hành chính là không bắt người dân đổi giấy tờ hàng loạt; việc cập nhật làm khi có phát sinh thủ tục. Nếu có ai yêu cầu bạn trả phí để "đổi giấy tờ theo địa chỉ mới gấp", nên kiểm lại với phường trước.
Vì sao An Phú Đông ghép với Thạnh Lộc
Văn bản sắp xếp không giải thích chi tiết lý do ghép từng cặp phường, nhưng có thể thấy những yếu tố hợp lý. Thứ nhất, hai phường liền kề, cùng nằm ở góc đông bắc Quận 12 cũ, cùng giáp sông Sài Gòn. Thứ hai, hai phường có lịch sử chung: cùng là xã của Hóc Môn trước 1997, cùng lên phường năm 1997, cùng trải qua đô thị hoá theo những cách tương tự. Thứ ba, ghép hai phường giúp đơn vị mới đạt quy mô diện tích và dân số theo tiêu chí chung của đợt sắp xếp.
Về giao thông, hai phường nối với nhau qua các trục như Hà Huy Giáp, Vườn Lài và các đường nội bộ; người dân hai bên vốn đã dùng chung chợ, trường, dịch vụ. Về địa lý, ghép lại tạo thành một đơn vị có ranh giới tự nhiên rõ ràng ở phần lớn chu vi: sông Sài Gòn và sông Vàm Thuật.
Những yếu tố này là cách đọc hợp lẽ của trang, không phải trích dẫn văn bản. Người cần lý do chính thức có thể tìm trong hồ sơ đề án sắp xếp mà thành phố đã công bố khi lấy ý kiến cử tri.
Những hiểu lầm hay gặp sau sáp nhập
"Phải đổi căn cước ngay." Không đúng theo nguyên tắc chung. Căn cước còn hạn vẫn dùng được; thông tin nơi cư trú được cập nhật trong hệ thống dữ liệu. Khi cấp đổi theo hạn hoặc vì lý do khác, thông tin mới sẽ được ghi. Chi tiết nên kiểm với cơ quan công an.
"Sổ đỏ ghi Quận 12 thì mất giá trị." Không đúng. Giấy chứng nhận đã cấp hợp lệ vẫn có giá trị. Việc cập nhật thông tin địa giới thực hiện khi có biến động như mua bán, tặng cho, thế chấp, theo hướng dẫn của cơ quan đăng ký đất đai.
"An Phú Đông nhập vào Bình Dương." Ngược lại: Bình Dương nhập vào TP.HCM. An Phú Đông vẫn là của TP.HCM, chỉ là thành phố nay rộng hơn, bao gồm cả vùng bên kia sông.
"Phường mới thì phải lập lại hộ khẩu, đăng ký cư trú." Không đúng. Thông tin cư trú đã có trong cơ sở dữ liệu về cư trú, được cập nhật theo đơn vị hành chính mới; người dân không phải đăng ký lại từ đầu chỉ vì sáp nhập. Khi có thay đổi chỗ ở thì làm thủ tục như bình thường.
"Không còn quận thì không còn chỗ giải quyết khiếu nại." Không đúng. Thẩm quyền giải quyết được phân lại giữa phường và các cơ quan của thành phố. Người dân vẫn có kênh tiếp nhận, chỉ là địa chỉ nộp có thể khác trước.
Một phường lớn hơn: thuận lợi và thách thức
Thuận lợi dễ thấy nhất là nhiều thủ tục giải quyết ngay tại phường, không phải chạy thêm một cấp. Với một phường nằm ở góc thành phố như An Phú Đông, nơi từng phải đi khá xa mới tới trụ sở quận, đây là thay đổi có ý nghĩa thiết thực. Phường mới cũng có điều kiện nhìn toàn bộ dải ven sông như một thể thống nhất khi tính chuyện chống ngập, giữ mảng xanh, quản lý bờ sông.
Thách thức nằm ở khối lượng việc và địa bàn rộng. Một phường gộp hai phường cũ, với dân số đông và nhiều khu dân cư mới, đòi hỏi bộ máy đủ người, đủ năng lực. Những tháng đầu sau 7/2025, ở nhiều nơi trong thành phố, người dân phản ánh tình trạng chờ lâu, hướng dẫn chưa thống nhất; đó là hiện tượng chung của giai đoạn chuyển tiếp, mức độ ở từng phường khác nhau.
Với người dân, cách thích ứng tốt nhất là chủ động: theo dõi thông báo chính thức của phường, chuẩn bị hồ sơ đầy đủ, dùng dịch vụ công trực tuyến khi có thể, và phản ánh qua kênh chính thức khi gặp vướng mắc thay vì chỉ than phiền trên mạng xã hội.
Một mẹo nhỏ nhưng hữu ích: giữ lại bản chụp các giấy tờ quan trọng của gia đình trong một thư mục riêng, ghi chú giấy nào cấp trước 7/2025 với địa chỉ cũ. Khi phải làm thủ tục mới, bạn biết ngay giấy nào cần mang, giấy nào có thể phải cập nhật, đỡ mất công đi lại nhiều lần.
Ghi nhớ mốc 1/7/2025 như một mốc lịch sử
Với lịch sử An Phú Đông, ngày 1/7/2025 là mốc ngang tầm năm 1997. Năm 1997, vùng đất chuyển từ xã ngoại thành thành phường nội thành; năm 2025, nó chuyển từ một phường của quận thành một phường lớn trực thuộc thẳng thành phố, trong một thành phố cũng đã đổi khác về quy mô. Hai mốc này cùng với mốc khẩn hoang xưa tạo thành ba lớp lịch sử hành chính mà người tìm hiểu vùng đất cần nắm.
Khi viết lịch sử gia đình, ghi gia phả, hay làm các tài liệu lưu trữ, nên ghi rõ địa chỉ theo đơn vị hành chính tại thời điểm sự kiện, kèm chú thích đơn vị hiện nay. Ví dụ: "sinh năm 1990 tại xã Thạnh Lộc, huyện Hóc Môn (nay thuộc phường An Phú Đông, TP.HCM)". Cách ghi này giữ được cả sự thật lịch sử lẫn khả năng tra cứu về sau.
Và cũng như năm 1997, những thay đổi hành chính chỉ là khung. Đời sống thật của vùng đất, sông nước, vườn tược, khu dân cư, con người, vẫn tiếp tục theo nhịp riêng của nó, chậm hơn và bền hơn mọi tờ nghị quyết. Người An Phú Đông vẫn ra bờ sông mỗi chiều, vẫn đi chợ sáng, vẫn qua cầu đi làm như hôm trước ngày sáp nhập.
Câu hỏi thường gặp
Quận 12 còn tồn tại không?
Không. Từ ngày 1/7/2025, TP.HCM không còn cấp quận, huyện. Quận 12 cũ được chia thành năm phường mới trực thuộc thành phố, trong đó có phường An Phú Đông. Tên Quận 12 vẫn được dùng trong lời nói và trong tài liệu cũ như một địa danh lịch sử.
Văn bản nào quyết định thành lập phường An Phú Đông mới?
Phường mới được hình thành theo nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã của TP.HCM năm 2025. Khi cần trích dẫn chính xác số hiệu và ngày ban hành, nên tra trên cổng thông tin pháp luật chính thức.
Chính quyền hai cấp có làm thủ tục nhanh hơn không?
Mục tiêu của mô hình là giảm tầng nấc để giải quyết thủ tục gần dân và nhanh hơn. Thực tế ở giai đoạn đầu có thể còn vướng do bộ máy mới vận hành. Người dân nên theo dõi hướng dẫn của phường và dùng dịch vụ công trực tuyến khi có thể.
Người dân có được hỏi ý kiến trước khi sáp nhập không?
Theo trình tự chung, phương án sắp xếp được lấy ý kiến cử tri tại các phường cũ trước khi hội đồng nhân dân thông qua và trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội. Hình thức phổ biến là phiếu lấy ý kiến phát tới hộ gia đình.
Sau sáp nhập, trụ sở phường An Phú Đông ở đâu?
Nơi đặt trụ sở và các điểm tiếp nhận hồ sơ do thành phố và phường công bố, có thể thay đổi trong giai đoạn chuyển tiếp. Trang không ghi địa chỉ cụ thể để tránh thông tin cũ; nên xem thông báo chính thức của phường trước khi đến.
Sáp nhập có làm thay đổi tên khu phố, số nhà không?
Việc sắp xếp phường không tự động đổi tên khu phố hay số nhà. Khu phố có thể được sắp xếp lại sau đó theo quyết định riêng của thành phố. Khi có thay đổi, phường sẽ thông báo; người dân nên theo dõi kênh chính thức.