Sống ở An Phú Đông và đi làm ở trung tâm thành phố là lựa chọn của rất nhiều gia đình trẻ: đổi thời gian trên đường lấy nhà rộng hơn và không gian xanh hơn. Lựa chọn này bền được hay không phụ thuộc ít vào quãng đường mà nhiều vào cách tổ chức: giờ xuất phát, ai đưa đón con, bữa tối nấu lúc nào, và có được vài ngày làm việc tại nhà hay không.
Bài này nói chuyện đi làm ở góc đời sống gia đình. Chuyện cầu nào, đường nào, xe buýt nào thuộc về chủ đề cầu đường và đi lại; ở đây chỉ bàn cách một gia đình ở phường An Phú Đông mới sắp xếp ngày làm việc để không kiệt sức sau vài tháng.
Vì sao quãng đường ngắn mà thời gian dài
Nhìn trên bản đồ, từ phần lớn phường An Phú Đông vào Gò Vấp, Phú Nhuận hay khu trung tâm cũ không xa. Nhưng bán đảo chỉ có vài lối ra, và cả dòng người từ các khu dân cư mới đổ về cùng mấy điểm nút trong khoảng một giờ buổi sáng. Thêm xe tải ra vào kho bãi, xe khách liên tỉnh, chỉ cần một vụ va quẹt nhỏ là cả dòng xe đứng lại.
Hệ quả là thời gian đi làm ở đây dao động mạnh hơn khoảng cách: cùng một con đường, có hôm đi rất nhanh, có hôm gấp đôi. Người mới về thường tính theo ngày đẹp trời, rồi trễ giờ liên tục trong tháng đầu. Người ở lâu thì tính theo ngày xấu, và coi ngày đẹp trời là phần thưởng.
Mưa lớn, nhất là mưa chiều trùng lúc triều lên vào cuối năm, làm mọi thứ chậm hơn nữa: nước đọng ở các đoạn trũng, xe máy chạy chậm, có đoạn phải vòng. Với gia đình có con nhỏ, những buổi chiều như vậy là lúc căng nhất trong tuần.
Ba khung giờ xuất phát và cái giá của mỗi khung
Người ở bán đảo đi làm nội thành thường rơi vào một trong ba nhịp sau. Không có nhịp nào hoàn hảo; mỗi nhịp đổi một thứ lấy một thứ.
| Nhịp | Được | Mất | Hợp với |
|---|---|---|---|
| Đi rất sớm, trước dòng xe | Đường thoáng, tới nơi bình tĩnh, có thể ăn sáng gần chỗ làm | Dậy sớm, con phải gửi sớm hoặc người kia đưa | Người làm giờ cố định, có người nhà đưa con |
| Đi đúng giờ cao điểm | Ngủ thêm, ăn sáng cùng con, tự đưa con đi học | Thời gian trên đường dài và khó đoán | Người có giờ làm linh hoạt vài chục phút |
| Đi muộn, về muộn | Né cả hai đợt cao điểm | Tối về muộn, ít thời gian với gia đình | Người làm ngành dịch vụ, ca chiều |
Nhiều cặp vợ chồng chọn mỗi người một nhịp: một người đi sớm, về sớm để đón con; người kia đưa con buổi sáng rồi đi muộn hơn. Cách này cần thoả thuận với chỗ làm, nhưng giải được phần lớn bài toán đưa đón.
Một buổi sáng được sắp xếp tốt
Những gia đình đi làm xa mà vẫn giữ được nếp nhà thường có một quy trình buổi sáng gần như cố định. Ví dụ dưới đây là một cách làm, bạn chỉnh lại theo nhà mình.
- Tối hôm trước: chuẩn bị quần áo cho cả nhà, cặp sách của con, áo mưa để sẵn trong cốp xe, sạc điện thoại.
- Kiểm tra dự báo mưa và lịch triều nếu đang mùa triều cường; nếu có, thống nhất ai về sớm, đường nào tránh.
- Sáng: một người lo bữa sáng nhanh, người kia chuẩn bị cho con; bữa sáng ăn ở nhà thay vì ăn vội trên đường.
- Xuất phát theo giờ đã thống nhất, không "để xem hôm nay thế nào" vì vài phút trễ ở bán đảo có thể thành nửa giờ.
- Gửi con xong, nhắn vào nhóm gia đình một tin; nếu có sự cố, người kia biết để xoay.
Quy trình nghe có vẻ máy móc, nhưng chính sự đều đặn giúp cả nhà bớt cãi nhau buổi sáng. Khi việc đã thành nếp, đầu óc dành chỗ cho những thứ quan trọng hơn.
Giữ sức khoẻ khi ngồi trên xe nhiều giờ mỗi tuần
Khói bụi là chuyện thật. Khẩu trang tốt, đeo đúng cách giảm được phần nào bụi mịn. Người có bệnh hô hấp nên hỏi bác sĩ về loại khẩu trang phù hợp và những ngày nên tránh đi xe máy.
Đau lưng, mỏi cổ đến từ tư thế. Chỉnh gương, chỉnh tư thế ngồi trên xe, đổi mũ bảo hiểm nhẹ hơn, và tập vài động tác giãn cơ khi tới nơi. Đau kéo dài, tê tay chân thì đi khám.
Mưa chiều làm ướt người, dễ ốm. Áo mưa bộ tốt hơn áo mưa cánh dơi khi phải chạy xa; để thêm bộ đồ khô ở chỗ làm. Về tới nhà, tắm nước ấm, thay đồ ngay.
Thiếu ngủ là kẻ thù lớn nhất. Dậy sớm để tránh kẹt xe mà vẫn thức khuya thì sức khoẻ đi xuống rất nhanh. Người đi làm xa cần ngủ sớm hơn người ở gần, đơn giản vậy thôi.
Mệt mỏi làm tăng nguy cơ tai nạn. Chiều về, sau một ngày làm việc, đầu óc chậm hơn. Đừng vừa chạy xe vừa nghe điện thoại, đọc tin nhắn; đường vào bán đảo nhiều khúc hẹp, xe tải lớn, chỉ một giây sơ ý là đủ.
Bữa tối và việc nhà khi cả hai cùng về muộn
Vấn đề lớn tiếp theo là bữa tối. Về tới nhà lúc bảy giờ tối, con đã đói, nấu một bữa đầy đủ mất cả giờ. Các gia đình ở đây hay xoay theo vài cách: nấu nhiều vào cuối tuần rồi chia hộp cấp đông; mua đồ sống buổi sáng đã sơ chế sẵn; nhờ ông bà nấu; hoặc vài hôm trong tuần ăn ở quán quen gần nhà.
Việc nhà nên chia rõ theo ngày và theo người, viết ra hẳn, thay vì "ai rảnh thì làm". Người về sớm lo đón con, tắm cho con; người về muộn lo rửa chén, dọn dẹp. Con lớn hơn có phần việc riêng như dọn bàn, phơi đồ. Nghe đơn giản, nhưng chính việc không rõ ai làm gì mới là nguồn căng thẳng chứ không phải số việc.
Máy giặt có sấy, nồi nấu chậm, máy rửa chén nếu nhà có điều kiện là những thứ đổi tiền lấy thời gian rất đáng với gia đình đi làm xa. Thứ gì giúp mỗi tối được thêm nửa giờ ngồi với con, thứ đó đáng cân nhắc.
Làm việc ở hướng Thuận An, Lái Thiêu hay quanh bán đảo: một nhịp khác
Không phải ai ở An Phú Đông cũng đi làm vào trung tâm. Từ khi Bình Dương cũ nhập vào TP.HCM, nhiều người ở phía Thạnh Lộc cũ làm việc bên kia cầu Phú Long, ở Lái Thiêu, Thuận An hay các khu công nghiệp phía bắc. Hướng đi này ngược với dòng xe vào nội thành buổi sáng nên thường dễ chịu hơn, nhưng lại gặp dòng xe tải, xe công nhân ra vào các khu sản xuất theo giờ ca.
Người làm theo ca ở nhà máy có nhịp sống khác hẳn: ca sáng đi từ tinh mơ, ca tối về khi cả xóm đã ngủ. Gia đình có người làm ca nên tính chỗ ngủ yên tĩnh ban ngày, rèm che sáng, và thoả thuận với cả nhà về giờ giấc sinh hoạt để người làm ca nghỉ được.
Một nhóm khác làm ngay trên bán đảo: kho bãi, cửa hàng vật liệu, xưởng nhỏ, quán ăn, văn phòng của các công ty dọc trục đường. Với họ, quãng đường đi làm chỉ là mười mấy phút, thời gian còn lại dành cho gia đình. Khi so sánh các lời mời việc, đây là yếu tố đáng tính vào thu nhập thực tế, dù không ghi trên hợp đồng.
Làm việc tại nhà một phần tuần: lợi thế của nhà rộng
Sau những năm làm việc từ xa bắt buộc, nhiều công ty cho nhân viên làm tại nhà một hai ngày mỗi tuần. Với người ở bán đảo, mỗi ngày làm tại nhà là bớt được hai lượt qua các điểm nút ùn tắc. Nếu công việc cho phép, đây là điều nên đề xuất với chỗ làm.
Để làm việc tại nhà hiệu quả, cần một góc riêng có bàn ghế đúng, ánh sáng tốt, internet ổn định. Nhà ở khu dân cư mới thường có phòng để làm việc này, hơn hẳn căn hộ chật ở nội thành. Kiểm tra trước đường truyền internet giờ tối và khả năng mất điện mùa mưa; một bộ lưu điện nhỏ cho bộ phát wifi là khoản đầu tư rẻ mà đỡ được nhiều cuộc họp bị ngắt.
Một lưu ý: làm tại nhà mà con ở nhà thì khó tập trung. Nhiều gia đình vẫn gửi con đi học bình thường trong ngày làm tại nhà, chỉ khác là được đón con sớm hơn và ăn tối cùng nhau.
Khi nào nên nghĩ lại chuyện ở xa chỗ làm
Có những dấu hiệu cho thấy cách sắp xếp hiện tại không bền: vợ chồng cãi nhau thường xuyên về chuyện ai đón con; con ở trường tới tối mịt nhiều ngày trong tuần; một người liên tục thiếu ngủ, ốm vặt; tai nạn nhỏ trên đường xảy ra nhiều lần. Khi thấy hai ba dấu hiệu cùng lúc, đó là lúc cả nhà ngồi lại.
Lựa chọn không chỉ có chuyện dọn đi. Có thể đổi giờ làm, đổi chỗ làm gần hơn về phía Gò Vấp hay phía Thuận An, đổi trường của con cho gần nhà, đón ông bà lên ở cùng, hay đổi phương tiện đi lại. Điều đáng tránh là cố chịu đựng mà không thay đổi gì, vì cái giá cuối cùng thường là sức khoẻ và không khí gia đình.
Một cách nhìn hữu ích là đếm thời gian chứ không đếm tiền. Nếu mỗi ngày mất thêm khoảng một giờ trên đường so với khi ở gần chỗ làm, sau một năm làm việc, con số cộng dồn là hàng trăm giờ, tương đương nhiều tuần làm việc. Khoản thời gian đó đổi lấy nhà rộng, không khí trong lành và hàng xóm tử tế có đáng không là câu hỏi mỗi gia đình tự trả lời, nhưng nên trả lời một cách tỉnh táo, định kỳ mỗi năm một lần.
Cuối tuần: bù lại cho cả nhà
Gia đình đi làm xa thường mất cảm giác có thời gian cho nhau trong tuần. Cuối tuần vì thế quan trọng hơn: nhiều nhà cố giữ ít nhất một buổi không ra đường, không đi mua sắm, chỉ ở nhà, nấu ăn, cho con chơi trong khu dân cư hoặc dạo bờ sông lúc chiều mát.
Lợi thế của bán đảo là những thú vui gần nhà không tốn mấy thời gian di chuyển: một buổi sáng đạp xe trong đường nội bộ, một buổi cà phê vườn, một bữa cơm với ông bà ở xóm cũ. So với việc chở cả nhà vào trung tâm thương mại rồi kẹt xe trên đường về, những thứ này cho cảm giác được nghỉ thật sự.
Việc vặt dồn từ trong tuần như sửa xe, đóng tiền, mua đồ lớn nên gom vào một buổi, làm gọn, để buổi còn lại thật sự là của gia đình. Nghe hiển nhiên, nhưng chính những gia đình đi làm xa hay để việc vặt chiếm hết cả hai ngày nghỉ.
Câu hỏi thường gặp
Đi làm từ An Phú Đông vào trung tâm mỗi ngày có chịu nổi không?
Nhiều người vẫn làm được nhiều năm, với điều kiện sắp xếp giờ xuất phát hợp lý, ngủ đủ và chia việc đưa đón con rõ ràng. Cách tốt nhất để biết là thử đi đúng giờ làm thật trong một tuần trước khi quyết định chuyển về.
Nên đi sớm hơn hay chấp nhận đi giờ cao điểm?
Đi sớm thường ổn định hơn và ít căng thẳng, nhưng cần người nhà đưa con. Nếu phải tự đưa con, đi giờ cao điểm là khó tránh; khi đó hãy tính dư thời gian và báo trước với chỗ làm về những ngày mưa lớn, triều cường.
Có nên mua ô tô khi sống ở đây và làm nội thành?
Ô tô che mưa nắng, an toàn hơn cho trẻ nhỏ, nhưng hẻm hẹp, chỗ đậu ở nội thành khó và chi phí cao. Nhiều gia đình vẫn đi xe máy hằng ngày, ô tô chỉ dùng cuối tuần. Hãy tính cả chỗ đậu ở nhà lẫn ở chỗ làm trước khi quyết.
Làm sao để con không phải ở trường quá muộn?
Phối hợp giờ làm của hai vợ chồng, nhờ ông bà hoặc thuê người đón theo giờ, ghép nhóm đưa đón với gia đình cùng lớp. Nếu trường có giữ trẻ muộn, hỏi kỹ ai trông, trẻ làm gì trong thời gian đó.
Ngày triều cường có nên đi làm như bình thường không?
Vẫn đi, nhưng nên xem lịch triều và dự báo mưa, chọn giờ về tránh đỉnh triều, dắt xe qua đoạn ngập thay vì cố chạy. Nếu chỗ làm cho phép, xin làm tại nhà vào những chiều triều lớn kèm mưa to.
Có nên đổi chỗ làm cho gần nhà không?
Đó là một lựa chọn đáng cân nhắc nếu quãng đường đang ảnh hưởng sức khoẻ và gia đình. Hướng Gò Vấp, hướng Thuận An, Lái Thiêu và các khu kho vận, sản xuất quanh bán đảo đều có việc làm; cân giữa thu nhập, thời gian và chất lượng sống.